Kıdem ve ihbar tazminatı hesaplaması: işçinin hakları
Kıdem tazminatı nedir?
Kıdem tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçinin, kanunda sayılan koşullardan biri gerçekleştiğinde işverenden talep edebileceği parasal haktır. 1475 sayılı eski İş Kanunu'nun 14. maddesinde düzenlenmiştir.
Hak edilme şartları
- En az 1 yıl çalışmış olmak
- İş akdinin haklı sebepten işveren tarafından feshi veya işçinin haklı sebeple feshi
- Emeklilik, askerlik, evlilik (kadın işçi için ilk 1 yıl içinde) gibi özel haller
- İşçinin ölümü (mirasçılarına ödenir)
İstifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatına hak kazanamaz. Ancak haklı nedenle istifa durumunda hak doğar.
Hesaplama yöntemi
Kıdem tazminatı şu formülle hesaplanır:
Brüt giydirilmiş ücret × Çalışılan tam yıl + (Aylık ücret × Kalan ay/12)
Giydirilmiş ücret: Çıplak ücrete ek olarak, sürekli ödenen yemek, yol, yakacak, ikramiye gibi tüm ek ödemeler dahil edilir.
Kıdem tazminatı tavanı
Her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan kıdem tazminatı tavanı uygulanır. Bu tavanı aşan kısım için tazminat ödenmez.
İhbar tazminatı
İhbar tazminatı, iş sözleşmesini fesheden tarafın diğer tarafa önceden bildirimde bulunmaması halinde ödediği tazminattır.
Bildirim süreleri
| Çalışma süresi | İhbar süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay – 1.5 yıl | 4 hafta |
| 1.5 yıl – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
İşveren, bu süreyi kullandırmazsa karşılığında nakit olarak ihbar tazminatı öder.
Hangi durumlarda hak doğmaz?
- İşçi istifa ederse (haklı sebep yoksa)
- İşveren haklı sebeple feshettiyse (örn. işçinin hırsızlığı, devamsızlık)
- Belirli süreli sözleşmenin süresi dolduysa
Zamanaşımı
Kıdem ve ihbar tazminatı talepleri 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre, fesih tarihinden itibaren işlemeye başlar.
Pratik öneriler
- Maaş bordrolarınızı saklayın — son 12 aylık bordro hesaplamada kritik
- Yan ödemeleri belgeleyin — yemek, yol, prim gibi
- Fesih bildirimini yazılı isteyin — sözlü fesihler ispatı zorlaştırır
- WhatsApp/e-posta yazışmalarını silmeyin — haklı sebep ispatında işe yarayabilir
Hesaplamanın doğru yapılması için durumunuza özel değerlendirme şarttır. Büromuzla iletişime geçerek ücretsiz ön görüşme talep edebilirsiniz.